Zonder energie zou ons leven er niet uitzien zoals vandaag. Het zit verweven in bijna alles wat we doen: we gebruiken het om onze woningen te verwarmen, om te werken, te koken, te produceren en ons te verplaatsen. Dat maakt energie ook één van de belangrijkste sleutels om Leuven weerbaar en toekomstbestendig te maken.

Wanneer we het over energie hebben, spreken we meestal over elektriciteit en warmte. Elektriciteit gebruiken we voor onze toestellen, verlichting, laptops en machines. Warmte hebben we nodig om gebouwen te verwarmen, voor warm water en voor productieprocessen in de industrie.

Vandaag gaat het grootste deel van ons energieverbruik naar warmte. Van de totale uitstoot in Leuven komt zo’n 30% door elektriciteit, 60% door verwarming en 10% door voertuigen. Verwarming weegt dus veel zwaarder door dan elektriciteit. De meeste warmte wekken we vandaag op met gas of soms met stookolie, beide zijn fossiele brandstoffen. Warmtepompen en warmtenetten zijn goede oplossingen om gebouwen te verwarmen zonder fossiele brandstoffen.

Als we in de nabije toekomst meer van onze energie zelf invullen met zonnepanelen, warmtepompen en warmtenetten, worden we minder afhankelijk van ingevoerde energie en schommelende energieprijzen. Dat zorgt voor meer stabiliteit en zekerheid, zowel voor gezinnen als voor bedrijven. Onze eigen energie in handen houden is een strategische keuze.

Elektriciteit in Leuven: waar staan we vandaag?

Bij de Leuvense huishoudens zien we dat het totale elektriciteitsverbruik sinds 2011 licht is gedaald. Een groot deel ervan wordt bovendien al ingevuld met hernieuwbare energie uit groene stroomcontracten (het lichtgroene vlak). Tegelijk wordt een steeds groter deel van die elektriciteit lokaal opgewekt via zonnepanelen op daken (het donkergroene vlak). Dat is een positieve evolutie, al blijven er nog veel daken onbenut.

We hebben het laatste grijze stuk zelf in handen. Door over te stappen op een groen stroomcontract, maken we onze elektriciteitsvraag samen 100% hernieuwbaar. Dat betekent niet dat er bij jou letterlijk andere stroom uit het stopcontact komt dan bij je buur. Het elektriciteitsnet blijft hetzelfde. Maar je keuze maakt wel degelijk een groot verschil.

Met een groen contract geef je een duidelijk signaal aan energieleveranciers: je vraagt hen om hun aanbod af te stemmen op hernieuwbare energie. Zo zetten we hen aan om te investeren in meer groene stroomproductie, liefst lokaal, en wordt onze maatschappij als geheel minder afhankelijk van de schommelende gas- en olieprijzen op de internationale markt.

Stapte je nog niet over op groene stroom? Start met de V-test, de onafhankelijke prijsvergelijker van de Vlaamse Nutsregulator. Daar zie je in een oogopslag welk contract voor jou het voordeligst is.

Kies in de filters voor 100% groene stroom. Je kan overstappen voor elektriciteit en gas, of enkel elektriciteit. Dat gaat meestal vlot en grotendeels automatisch. Je energieleverancier begeleidt je bij de stappen.

https://www.vtest.be/

In de tertiaire sector – denk aan kantoren, handel, horeca, zorg en onderwijs – neemt het elektriciteitsverbruik licht toe. Dat komt ook door de gestegen economische bedrijvigheid in onze stad: die cijfers stijgen ook.

Ook hier ligt er nog veel potentieel in Leuven in het beter benutten van onze grote daken. Volgens cijfers van de Vlaamse Nutsregulator zit Leuven in de middenmoot van centrumsteden wat zonnepanelen betreft. Voor bedrijven, die gemiddeld veel meer elektriciteit verbruiken dan een gezin, zijn zonnepanelen echt een no-brainer. Zeker nu de internationale energieprijzen hevig op en neer gaan, hebben bedrijven die investeren in betrouwbare, stabiele elektriciteitsproductie altijd een voetje voor.

Minder elektriciteit verbruiken is geen doel op zich. Warmtepompen en elektrische auto’s werken bijvoorbeeld op elektriciteit in plaats van op benzine of gas. Daardoor zal het totale elektriciteitsverbruik gaandeweg net stijgen. Het gaat er dus om dat we zoveel mogelijk van onze grijze elektriciteit groen invullen, liefst met elektriciteit die we zelf opwekken.

In de grafiek toont het lichtgroene vlak de elektriciteit die we aankopen via groene stroomcontracten. Het donkergroene vlak laat zien hoeveel elektriciteit we zelf opwekken met zonnepanelen op onze daken. Windmolens kunnen we voorlopig nog niet zetten op Leuvens grondgebied, door de nabijheid van de luchthaven. Daarom blijft de zon onze belangrijkste lokale energiebron voor groene elektriciteit.

Hoe meer we investeren in onze eigen zonnepanelen, hoe groter het donkergroene vlak in de grafiek zal worden. Door meer zonnepanelen te plaatsen versterken we de lokale groene economie, behouden we de regie over onze energieproductie en worden we minder afhankelijk van energie van elders, waar we weinig controle over hebben.

Een warme toekomst voor Leuven

Omdat warmte zo’n groot aandeel heeft in ons energieverbruik, ligt hier de grootste uitdaging. Isoleren is daarbij een van de meest doeltreffende maatregelen. Minder warmte verliezen betekent minder energie nodig hebben, lagere kosten en meer comfort. Dat geldt zowel voor woningen als voor bedrijven, zelfs wanneer ze vandaag nog op gas verwarmen. Door beter te isoleren maken we onze gebouwen klaar om te verwarmen op de lagere temperatuur van warmtepompen en warmtenetten (gemiddeld 30° - 55°C), in plaats van op de hoge temperaturen van gasketels (60° - 80°C).

In dichtbebouwd stedelijk gebied, zoals de Leuvense binnenstad, kunnen warmtenetten in één beweging een hele wijk loskoppelen van fossiele verwarming. Ze bieden daar een sterke en toekomstbestendige oplossing. Tegelijk blijft het grootschalig uitrollen van warmtenetten een uitdaging. Er komen heel wat hindernissen bij kijken, zoals regelgeving, organisatie, financiering en de nodige infrastructuur.

Vandaag zijn in Leuven daarom nog maar een zestal warmtenetten operationeel: Tweewaters, Hertogensite, Janseniushof, Campus Gasthuisberg, Erasmushuis en Burenberg. Samen zorgen ze voor 410 huishoudelijke aansluitingen en 47 niet-huishoudelijke aansluitingen, zoals horeca, zorginstellingen, handel en kantoren. Die niet-huishoudelijke aansluitingen zijn met minder, maar hebben wel veel meer warmte nodig in verhouding.

Net daarom spelen grote warmteverbruikers, zoals bedrijven en grote gebouwen, een belangrijke voortrekkersrol en dragen ze een duidelijke verantwoordelijkheid om werk te maken van groene warmte. In de komende jaren staan er bovendien nog een aantal bijkomende warmtenetten op de planning.

Leuven heeft specifieke uitdagingen: een historisch patrimonium dat renoveren bemoeilijkt, beperkte ondergrondse ruimte voor warmtenetbuizen en weinig industriële bedrijven die restwarmte zouden kunnen leveren. Tegelijk biedt de stad ook kansen. Leuven groeit, vernieuwt en investeert in stadsvernieuwing. Daardoor ontstaan plaatselijk ook innovatieve energieoplossingen, die later misschien kunnen worden opgeschaald naar andere wijken.

Minder uitstoot, meer toekomst

De richting is duidelijk. Meer zonnepanelen, liefst slim gecombineerd met batterijopslag, geven ons meer grip op onze eigen energie. Vooral in de tertiaire sector (kantoren, handel, horeca, zorg, onderwijs, enz.) ligt hier een groot, vaak nog onbenut potentieel op grote daken. Met het doorbraakproject Zon op grote daken helpt Leuven 2030 om die kansen ook echt te benutten.

Voor warmte zijn warmtenetten en warmtepompen in de stedelijke context de grootste hefboom om onze gebouwen fossielvrij te maken. Een warmtenet kan je niet op je eentje leggen, maar iedereen kan zich wel voorbereiden. Goed isoleren blijft daarbij de eerste stap. Waar geen warmtenet komt, is een warmtepomp een goede oplossing. Ook hier heeft de tertiaire sector veel in handen, omdat bedrijven vaak sneller ruimte en financiële mogelijkheden hebben om te investeren.

Wie vandaag slim investeert in hernieuwbare energieoplossingen, investeert in zekerheid, stabiliteit en veerkracht. Voor zichzelf, en voor onze stad. Zo bouwen we stap voor stap aan een Leuven dat sterker staat in een wereld die verandert.