De zomer moet nog beginnen, maar ook dit jaar lopen we door de klimaatopwarming een verhoogd risico op langere hitteperiodes in Europa. In steden betekent dat warmere dagen en nachten, een hogere energievraag om te koelen, en meer druk op onze gezondheid en onze infrastructuur. Bovendien kan een warmere atmosfeer meer water ophouden, wat het risico op ‘waterbommen’ verhoogt.

• Wat kost zo’n hete zomer voor onze gezondheid?
• Wat kost wateroverlast voor onze infrastructuur?
• Wat betekenen stijgende energieprijzen voor onze bedrijven?

We spreken vaak over de kost van de klimaatomslag. Maar zelden over de prijs van uitstel.

Daarom brachten Leuven 2030 en stad Leuven op 23 maart in De Hoorn een zestigtal CEO’s, bestuurders, directeurs en politici samen tijdens een netwerkavond. Als netwerkorganisatie wil Leuven 2030 bedrijven, organisaties, universiteiten en (hoge)scholen en overheden verbinden rond één gezamenlijke uitdaging: onze stad toekomstbestendig maken. Daarom doen we samen met de stad en ons netwerk mee aan de Europese missie ‘100 klimaatneutrale en slimme steden’. In 2023 lanceerden we het Leuvens Klimaatcontract: het Leuvense plan en de financiële strategie om samen dat doel na te streven.

Tijdens deze bijeenkomst stonden risicobeheersing en toekomstzekerheid centraal. Hoe beschermen we onze economie, infrastructuur en welvaart in een veranderend klimaat? En welke rol kunnen bedrijven, organisaties en beleidsmakers daarin opnemen?

Zekerheden die we vanzelfsprekend vinden

’s Ochtends word je wakker in een comfortabele woning. Na het ontbijt zet je de kinderen af en vertrek je naar het werk. De trein rijdt op tijd. ’s Avonds spring je nog even binnen in de winkel en kies je een maaltijd uit volle rekken. Je energiefactuur komt binnen op je gsm, maar je maakt je geen zorgen: die blijft betaalbaar.

Achter die dagelijkse vanzelfsprekendheden schuilt een complex systeem van energie, infrastructuur, landbouw en internationale handel. Dat systeem hebben we door de jaren heen zorgvuldig opgebouwd, maar het staat steeds vaker onder druk.

Droogteperiodes doen oogsten mislukken of lokken conflicten uit, waardoor ons voedsel duurder wordt. Hevige regenbuien zetten straten, kelders of spoorlijnen onder water. Woningen verliezen waarde wanneer ze steeds opnieuw geconfronteerd worden met overstromingen.

Wanneer zulke schokken zich opstapelen, voelen we dat ook in onze samenleving. Kosten lopen op en zekerheden komen onder druk te staan. De klimaatomslag gaat daarom in de eerste plaats over vooruitzien: schade beperken, welvaart beschermen en onze stad klaar maken voor de toekomst.

Waarom steden extra kwetsbaar zijn voor hitte

Met de zomer in aantocht wordt ook duidelijk hoe kwetsbaar onze steden kunnen zijn. Waar veel beton en asfalt ligt en weinig groen groeit, blijft warmte langer hangen. Straten en pleinen warmen op, gebouwen koelen moeilijk af en tijdens hittegolven kan de temperatuur in de stad wel enkele graden hoger liggen dan daarbuiten.

Vooral ouderen, jonge kinderen en mensen in minder kwaliteitsvolle woningen voelen dat het sterkst. Hun lichaam kan warmte moeilijker verwerken, en woningen zonder goede isolatie, ventilatie of groen in de buurt warmen sneller op en koelen trager af.

Daarom is ruimte maken voor groen en water in de stad geen esthetische keuze, maar een strategische investering in gezondheid en leefkwaliteit. Bomen, parken, tuinen en ontharde plekken zorgen voor verkoeling en laten regenwater beter in de bodem indringen.

Wat zegt de risicoanalyse?

Tijdens de avond brachten we drie stemmen samen die elk vanuit hun expertise naar dezelfde uitdaging kijken.

Luc Bas, directeur van CERAC – het Centrum voor Risicoanalyse van Klimaatverandering – stelde het Belgian Climate Risk Assessment voor.

Dit rapport brengt helder in kaart welke klimaatrisico’s vandaag al spelen in België. Het gaat niet over verre toekomstscenario’s, maar over concrete gevolgen voor gezondheid, woningen, infrastructuur, economie en voedselvoorziening. Het rapport identificeert 28 belangrijke klimaat- en ecosysteemrisico’s. Die versterken elkaar vaak: hitte, droogte, infrastructuurschade en economische gevolgen hangen met elkaar samen.

“De missie van CERAC is België beschermen en weerbaarder maken tegen klimaatverandering. Vandaag is ons beleid in België daar nog niet voldoende op afgestemd. In Leuven worden er stappen gezet: met een groenplan, ontharding en waterlopen die opengelegd worden, en met de oprichting van een taskforce ontharding. Maar om echt impact te maken, moeten schaal en tempo omhoog.” - Luc Bas, CERAC

Klimaatverandering treft bovendien niet iedereen even hard. Mensen met een lager inkomen wonen vaker in woningen die moeilijk koel te houden zijn, hebben minder toegang tot groen en beschikken over minder middelen om zich te beschermen tegen stijgende kosten of schade. Klimaatactie gaat dus niet alleen over technologie of CO2, maar ook over onze kwetsbare mensen beschermen en een eerlijkere maatschappij inrichten.

Natuur als slimme infrastructuur

Volgens landschapsarchitect Bas Smets ligt een deel van de oplossing in hoe we onze steden ontwerpen.

Voor hem is natuur geen decoratie, maar infrastructuur. Bomen, water en bodem kunnen dezelfde rol spelen als technische installaties: ze koelen de stad, bufferen water en verbeteren de leefomgeving.

“Een crisis kan ook een kans zijn om snel te bewegen en veel gedaan te krijgen op korte tijd. In Genk kregen we de kans om een verhard plein volledig te transformeren tot een levendige, groene plek. Tussen het idee en de uitvoering zat maar heel weinig tijd.” – Bas Smets

Die visie krijgt ook internationale erkenning. Bas Smets werd recent genomineerd voor Mens van het Jaar 2025 door Knack Weekend, als voortrekker die klimaatuitdagingen vertaalt naar concrete oplossingen voor steden.

Bedrijven en organisaties die kansen zien

Ook bedrijven spelen een belangrijke rol in de klimaatomslag. Babs Dumont – Chief People & ESG Officer bij Merkator Group en voorzitter van Leuven 2030 – maakte duidelijk dat klimaatactie meer is dan een verantwoordelijkheid. Het biedt ook kansen.

Bedrijven kunnen niet alleen de verplichtingen nakomen, maar ook nieuwe waarde creëren. Wat begint als een reactie op regels of verwachtingen van buitenaf, kan uitgroeien tot innovatie en een sterkere bedrijfsstrategie.

"Klimaatverandering tegengaan, een positieve bijdrage leveren, of er voor zorgen dat je klanten een positieve bijdrage leveren, kan ook commercieel een juiste keuze zijn.” – Babs Dumont

Babs Dumont: “Bij Merkator Group begon dat vijftien jaar geleden met een vraag uit de verzekeringssector. Die wilden natuurrisico’s beter inschatten, en hadden daarvoor preciezere data nodig. Dit leidde tot het ontstaan van het dataproduct Belmap dat Belgische vastgoedgegevens en adressen met de allerhoogste kwaliteit in kaart brengt. Twee jaar geleden werd, samen met het nieuwe management, de strategische keuze gemaakt om Belmap te positioneren als een breed inzetbaar platform voor 100% positieve impact. We zijn er immers van overtuigd dat de echte kracht van geodata ligt in het vermogen om een positieve bijdrage te leveren. Klimaatverandering tegengaan, een positieve bijdrage leveren, of er voor zorgen dat je klanten een positieve bijdrage leveren, kan ook commercieel een juiste keuze zijn.”

Leiderschap voor de toekomst

“In onzekere tijden hebben mensen nood aan houvast. Sterk leiderschap geeft richting en perspectief. Het helpt om opnieuw vooruit te kijken, verbeelding op gang te brengen en te tonen wat er wél mogelijk is.” — Mohamed Ridouani, burgemeester van Leuven

Tijdens deze avond brachten we Leuvense beslissingsnemers samen om de uitdagingen scherp te stellen, inzichten te delen en nieuwe samenwerkingen te verkennen. De volgende stap is duidelijk: deze inzichten omzetten in concrete actie.

Wie vandaag verantwoordelijkheid draagt binnen bedrijven, organisaties en overheden, heeft ook de hefboom in handen om richting te geven aan morgen.

De klimaatomslag is geen kostenpost, maar een vorm van risicobeheersing. Een verzekering voor onze stad. En zoals bij elke verzekering geldt: ze werkt alleen als voldoende mensen meedoen.

‍