Hoe zorgen we ervoor dat veelbelovende klimaatprojecten niet op papier blijven staan, maar ook echt uitgevoerd worden? Met het Europese project FLIGHT zetten Leuven 2030, stad Leuven, Hefboom en verschillende partners belangrijke stappen om klimaatprojecten technisch en financieel haalbaar te maken.
Dankzij bijna 820.000 euro Europese steun werken we aan de verdere ontwikkeling van het Leuvens Klimaatfonds en de voorbereiding van concrete projecten rond sociale renovaties, fossielvrije warmte en circulaire economie. Zo brengen we Leuven opnieuw een stap dichter bij een klimaatneutrale en sociaal rechtvaardige toekomst.
Onderstaande partners onderschreven hun engagement op dit project.
.png)
We werken aan de structuur en werking van het Leuvens Klimaatfonds.
We begeleiden klimaatprojecten bij de stappen die nodig zijn om investeringsklaar te worden.
We zoeken naar manieren om investeerders, organisaties en inwoners actief bij de financiering van de klimaattransitie te betrekken.
We werken de juridische, financiële en organisatorische structuur van het fonds verder uit. Het fonds moet op termijn publieke en private investeringen kunnen bundelen en projecten financieren die vandaag moeilijk toegang vinden tot klassieke financiering. Daarbij kijken we niet alleen naar het financiële rendement, maar ook naar de klimaatimpact en maatschappelijke meerwaarde van projecten.
Een financieringsfonds heeft pas impact wanneer er ook voldoende sterke projecten zijn waarin het kan investeren. Daarom onderzoeken we binnen FLIGHT technische oplossingen en financiële modellen binnen drie domeinen:
Een belangrijke doelstelling van FLIGHT was om het Leuvens Klimaatfonds dichter bij zijn operationele start te brengen.
Binnen FLIGHT werd de juridische en financiële structuur verder uitgewerkt. Het fonds krijgt een gefaseerde start. In een eerste fase kunnen renovatiedossiers via de bestaande werking van Hefboom worden behandeld. Na een positieve evaluatie kan een eigen coöperatieve vennootschap worden opgericht. Zo hoeven veelbelovende klimaatprojecten niet te wachten tot alle onderdelen van een nieuw fonds volledig zijn uitgebouwd.
Ook de zoektocht naar investeerders kreeg een extra impuls. We Are Impact Collective bracht impactinvesteerders in kaart die interesse kunnen hebben in sociale renovaties en betaalbaar wonen.
Het resultaat is een concretere juridische, financiële en organisatorische basis om het Leuvens Klimaatfonds op te starten en de eerste projecten richting financiering te begeleiden.
Ook sociale organisaties verdienen energiezuinige en fossielvrije gebouwen.
Ze zetten zich elke dag in voor mensen die ondersteuning nodig hebben. Maar ook hun gebouwen verbruiken energie en vragen onderhoud. Een grondige renovatie kan hun energiekosten helpen stabiliseren, het comfort verbeteren en hun gebouwen voorbereiden op een toekomst zonder fossiele brandstoffen.
Het uitgangspunt van het Leuvens Klimaatfonds is eenvoudig: hoe minder middelen sociale organisaties aan energie moeten besteden, hoe meer ruimte er overblijft voor hun maatschappelijke opdracht.
Binnen FLIGHT werd deze aanpak toegepast op twee concrete renovatiedossiers: MPC Ter Bank en De Valkerij.
Voor beide projecten werkt Hefboom aan een financieel model, een kredietanalyse en een voorstel met leningsvoorwaarden. Het gaat nog niet om goedgekeurde investeringen, maar wel om concrete dossiers die de nodige stappen doorlopen om later een financieringsbeslissing mogelijk te maken.
Het resultaat: twee sociale renovatieprojecten die financieel verder werden voorbereid, met het oog op betaalbare financiering via het Leuvens Klimaatfonds.
Veel Leuvense gebouwen worden vandaag nog verwarmd met aardgas of stookolie. Een overstap naar een warmtepomp of een ander duurzaam verwarmingssysteem vraagt vaak aanpassingen aan het gebouw.
Een belangrijke vraag is of een gebouw comfortabel verwarmd kan worden met water van een lagere temperatuur.
Samen met Leuven 2030 lanceerde energiecoöperatie ECoOB daarom een oproep voor gratis 50°C-tests.
Tijdens zo’n test wordt de temperatuur van het verwarmingswater tijdelijk verlaagd naar 50 graden. Zo wordt duidelijk of een gebouw voldoende warm blijft en welke aanpassingen eventueel nodig zijn om over te stappen op duurzame verwarming.
De oproep leverde 23 kandidaat-gebouwen op. Na een beoordeling werden acht gebouwen geselecteerd voor een test tijdens de koudste periode van de winter.
Het resultaat: acht geselecteerde Leuvense gebouwen die kunnen onderzoeken of ze klaar zijn voor verwarming op lagere temperatuur.
Naast individuele gebouwen onderzoekt Leuven ook hoe volledige buurten kunnen overstappen op duurzame warmte.
In de Constantin Meunierstraat en Emile Mathieustraat werkt stad Leuven aan de voorbereiding van een warmtenet dat woningen fossielvrij kan verwarmen.
Zo’n netwerk brengt warmte via ondergrondse leidingen tot in de woningen. Daardoor hebben bewoners geen individuele gas- of stookolieketel meer nodig.
Het onderzochte projectgebied omvat 112 gebouwen, waaronder ook school De Appeltuin.
Het concept voorziet in geothermische boringen tot ongeveer 100 meter diep. Warmtepompen in een technische ruimte bij Dijledal zouden die warmte vervolgens op een bruikbare temperatuur brengen.
Binnen FLIGHT werkten Kelvin Solutions, Sweco, Bpact en Common Ground aan de technische, financiële en organisatorische voorbereiding van het project.
Ook de betrokkenheid van bewoners kreeg bijzondere aandacht. Want een warmtenet aanleggen is meer dan een technische uitdaging. Het vraagt ook vertrouwen en samenwerking met de eigenaars van de gebouwen die erop kunnen aansluiten.
Daarom worden bewoners betrokken via onder meer een warmtecafé, webinars, nieuwsbrieven, huisbezoeken en bevragingen. Daarbij wordt onderzocht hoeveel interesse er is, welke drempels bewoners ervaren en hoeveel ze bereid zijn te betalen.
Het resultaat: een verdere technische en financiële voorbereiding van het warmtenet, gecombineerd met een aanpak om bewoners actief te betrekken bij de ontwikkeling ervan.
Ook in de circulaire economie liggen belangrijke kansen om de klimaattransitie te versnellen.
Binnen FLIGHT onderzochten Leuvense partners drie innovatieve projecten die met nieuwe technologie waardevolle grondstoffen beter willen recupereren.
Bij elk project werd niet alleen naar de technische haalbaarheid gekeken, maar ook naar de economische rendabiliteit. Die combinatie is essentieel om innovatieve oplossingen later op grotere schaal te kunnen inzetten.
Slimmer sorteren in de zorg
In UZ Leuven worden afvalzakken vandaag nog manueel uit transportkarren gehaald en gesorteerd. Dat is fysiek belastend werk.
Samen met Botko, werecircle en stad Leuven onderzoekt het ziekenhuis hoe artificiële intelligentie en robotica dit proces gedeeltelijk kunnen automatiseren.
De technologie moet afvalzakken kunnen herkennen, verplaatsen en naar de juiste container of transportband leiden, zonder dat de kwaliteit van de sortering achteruitgaat.
Dat kan medewerkers ontlasten en tegelijk zorgen voor een betere scheiding van afvalstromen, zodat meer waardevolle grondstoffen opnieuw gebruikt kunnen worden.
Ook de betrokkenheid van ziekenhuismedewerkers is belangrijk. Een nieuwe technologie kan immers alleen slagen wanneer ze goed aansluit bij de dagelijkse werking.
Kunststoffen beter naar de sorteerlijn brengen
Een tweede project richt zich op de Plastics Hub.
Om ingezamelde kunststof voorwerpen correct te sorteren, moeten ze vanuit grote containers gecontroleerd op een transportband terechtkomen.
Werecircle, cteso en stad Leuven onderzochten hoe dat proces slimmer en betrouwbaarder kan verlopen.
Tien mogelijke oplossingen werden teruggebracht tot drie concepten voor verdere technische beoordeling.
Een betere aanvoer maakt het mogelijk om kunststoffen nauwkeuriger te herkennen en te sorteren. Zo kunnen meer materialen opnieuw als waardevolle grondstof worden ingezet.
Van afgedankt textiel naar nieuwe producten
Een derde project onderzoekt hoe afgedankt textiel hoogwaardiger gerecycleerd kan worden.
Bij ViTeS wordt momenteel slechts een klein deel van het textiel dat niet meer geschikt is voor hergebruik hoogwaardig gerecycleerd.
Daarom werken ViTeS, KU Leuven Recyclear, werecircle en stad Leuven aan een systeem dat textiel automatisch herkent en sorteert op basis van vezelsamenstelling.
Het systeem maakt in eerste instantie onderscheid tussen polyester, katoen en mengvormen van beide.
Bij een eerste test werd 2.000 kilogram textiel uitgesorteerd in deze verschillende materiaalstromen. De fracties werden vervolgens getest op hun mogelijkheden voor hergebruik.
Het uiteindelijke doel is fibre-to-fibre-recyclage: oude textielvezels opnieuw verwerken tot nieuwe textielproducten.
De volgende uitdaging is onderzoeken hoe deze technologie op grotere schaal kan worden ingezet en welke investeringen daarvoor nodig zijn.
Het resultaat: drie circulaire innovatieprojecten die technisch en economisch verder werden onderzocht en zo dichter bij een mogelijke investeringsbeslissing komen.
Niet alleen overheden, bedrijven en investeerders kunnen bijdragen aan de financiering van de Leuvense klimaattransitie. Ook inwoners kunnen mee het verschil maken.
Daarom ontwikkelde Leuven 2030 binnen FLIGHT het crowdfundingconcept Art for Climate.
Op 16 december 2026 vindt in M Leuven een kunstveiling plaats waarbij gulle kunstenaars kunstwerken of artistieke ervaringen schenken.
De opbrengst gaat naar het Leuvens Klimaatfonds, met bijzondere aandacht voor sociale renovatieprojecten.
Het ingezamelde geld kan gebruikt worden om de rentelasten van bepaalde leningen te helpen verlagen. Zo kunnen sociale organisaties aan voordeligere voorwaarden lenen en renovaties realiseren die anders financieel moeilijk haalbaar zijn.
Art for Climate brengt kunst, klimaat en solidariteit samen. Kunstenaars, kunstliefhebbers, inwoners en sociale organisaties kunnen elk op hun manier bijdragen aan een klimaatneutrale stad die voor iedereen toegankelijk blijft.
Het resultaat: een nieuw crowdfundingconcept waarmee ook inwoners kunnen bijdragen aan de financiering van sociale klimaatprojecten.
Met FLIGHT zijn belangrijke voorbereidingen getroffen, maar het werk stopt niet bij de afronding van het Europese project.
FLIGHT is een samenwerking tussen stad Leuven, Leuven 2030, Hefboom en verschillende gespecialiseerde partners.
Stad Leuven is de officiële projecttrekker en coördineert het Europese subsidieproject. De stad werkt mee aan de ontwikkeling van het klimaatfonds en begeleidt verschillende projecten rond duurzame warmte en circulaire economie.
Leuven 2030 brengt partners samen, werkt aan de financieringsaanpak en helpt projecten dichter bij uitvoering te brengen. Daarnaast neemt Leuven 2030 een actieve rol op in de zoektocht naar investeerders, de 50°C-tests en de ontwikkeling van Art for Climate.
Hefboom werkt aan de financiële en organisatorische structuur van het klimaatfonds en bereidt concrete renovatieprojecten voor op een mogelijke financieringsbeslissing.
Daarnaast dragen verschillende gespecialiseerde partners bij:
Een belangrijke drempel in de klimaattransitie is financiering. Veel klimaatprojecten leveren een grote maatschappelijke en ecologische meerwaarde op, maar onvoldoende financieel rendement om klassieke investeerders aan te trekken. Andere projecten zijn technisch veelbelovend, maar nog niet voldoende uitgewerkt om een investeringsbeslissing mogelijk te maken.
Daardoor dreigen projecten die essentieel zijn voor de Leuvense klimaattransitie vertraging op te lopen of helemaal niet gerealiseerd te worden.
Met het Leuvens Klimaatfonds willen we die financieringskloof helpen overbruggen. Sinds 2023 werken Leuven 2030, stad Leuven en verschillende partners aan een model dat publieke en private middelen samenbrengt en investeringen mogelijk maakt die niet alleen financieel verantwoord zijn, maar ook bijdragen aan een gezonde, sociale en klimaatneutrale stad.
Het Europese subsidieproject FLIGHT bouwt daarop verder. Waar eerdere Europese subsidies vooral hielpen om het fonds te ontwerpen, lag de focus binnen FLIGHT op de volgende stap: het fonds voorbereiden op zijn werking en concrete klimaatprojecten dichter bij financiering brengen.
De uitdagingen waar Leuven tegenaan loopt, zijn niet uniek.
Ook andere Europese steden zoeken naar manieren om klimaatprojecten uit te voeren wanneer klassieke financiering tekortschiet.
Daarom werd binnen FLIGHT gewerkt aan het Leuven Climate Fund Playbook.
Deze gids beschrijft hoe een lokaal klimaatfonds kan worden opgebouwd, welke juridische en financiële keuzes daarbij komen kijken en hoe klimaatprojecten voorbereid kunnen worden op investeringen.
De belangrijkste les? Een financieringsstructuur heeft pas waarde wanneer er ook voldoende sterke en haalbare projecten zijn waarin geïnvesteerd kan worden.
Door onze ervaringen te delen via NetZeroCities willen we ook andere Europese steden helpen om de stap te zetten van klimaatambitie naar concrete uitvoering.
Europese steun voor de Leuvense klimaattransitie
FLIGHT staat voor Funding Leuven’s Implementation of the Green, High-Impact Transition.
Het project maakt deel uit van het Europese LIFT-programma (Leveraging Innovation and Financing for Transformation) van NetZeroCities.
FLIGHT ontvangt € 819.862,50 Europese steun via Horizon Europe, het onderzoeks- en innovatieprogramma van de Europese Unie.
De opgedane kennis wordt gedeeld met andere Europese steden, zodat ook zij innovatieve financieringsmodellen en concrete klimaatprojecten sneller kunnen ontwikkelen.
FLIGHT ontvangt financiële steun via NetZeroCities van Horizon Europe, een onderzoeks- en innovatieprogramma van de Europese Unie (subsidieovereenkomst nr. 101121530).
De geuite standpunten en meningen zijn uitsluitend die van de auteur(s) en weerspiegelen niet noodzakelijk die van de Europese Unie of de subsidieverlenende autoriteit.
%20Elise%20Kiesekoms%20(2).jpg)
%20Bjorn%20Snelders_lowres.jpg)
.jpg)
%20(4).png)
