Hoe zorgen we ervoor dat deelwagens en deelfietsen niet alleen gebruikt worden door mensen die er al vertrouwd mee zijn, maar door zoveel mogelijk Leuvenaars? Die vraag stond centraal in een pilootproject van Stad Leuven, Mobiel 21, Cambio en VELO vzw . De inzichten uit dat project bieden waardevolle lessen voor het doorbraakproject 'Deelmobiliteit voor iedereen' binnen het Leuvens Klimaatcontract.

Steeds meer mensen maken gebruik van deelmobiliteit. Toch vindt niet iedereen even gemakkelijk de weg naar dat aanbod. Mensen met een beperkt inkomen, minder digitale ervaring of andere uitdagingen maken er vandaag minder gebruik van. Terwijl dit vervoer net voor hen interessant kan zijn.

Testen in de buurt

Om beter te begrijpen wat mensen tegenhoudt om deelmobiliteit te gebruiken, werd tussen maart 2024 en maart 2025 een testproject opgezet in samenwerking met drie Leuvense buurtcentra: Mannenstraat, Sint-Maartensdal en Casablanca.  

Bezoekers van de buurtcentra konden er kennismaken met verschillende vormen van deelmobiliteit: gewone fietsen, elektrische fietsen, elektrische bakfietsen en een deelwagen. Ze kregen daarbij ondersteuning van buurtwerkers. Voor de deelnemers was het aanbod gratis tijdens de testperiode.  

Die aanpak was bewust gekozen: de buurtcentra zijn vertrouwde plekken waar mensen gemakkelijk terechtkunnen met vragen. Zo konden de projectpartners niet alleen mensen laten kennismaken met deelmobiliteit, maar ook leren wat er nodig is om het toegankelijker te maken.  

Meer vrijheid om zich te verplaatsen

De interesse bleek groot: ongeveer 90 mensen registreerden zich als tester. Twee op de drie daarvan maakten effectief gebruik van het aanbod. Samen waren ze goed voor 1.693 ritten.  

Elektrische fietsen waren het populairst, gevolgd door bakfietsen en deelwagens. Mensen gebruikten ze voor boodschappen, familiebezoeken, afspraken, vrije tijd en het vervoeren van kinderen. Veel deelnemers vertelden bij de evaluatie na afloop van het project dat ze zich makkelijker konden verplaatsen en meer mogelijkheden hadden om activiteiten buitenshuis te doen.  

Dat is ook goed voor het klimaat. Want door auto's en fietsen met meer mensen te delen, zijn er minder nodig en worden ze beter gebruikt.  

Wat houdt mensen vandaag nog tegen?

Omdat het aanbod tijdens het project gratis was, konden de onderzoekers zich vooral richten op andere zaken die het gebruik bemoeilijken.  

Zo bleek dat veel deelnemers nog niet goed wisten wat deelmobiliteit precies is of welke mogelijkheden er bestaan. Ook het gebruik van apps, online registraties en reservaties bleek niet voor iedereen vanzelfsprekend.  

Daarnaast hadden verschillende deelnemers nog nooit met een elektrische fiets of bakfiets gereden. Een testritje en wat uitleg maakten vaak een groot verschil.  

Ook de manier waarop sommige systemen werken, zorgde soms voor onzekerheid. Inschrijven, reserveren of begrijpen welke regels gelden, bleek niet altijd eenvoudig. De hulp van buurtwerkers speelde daarom een belangrijke rol.  

Tot slot kwam ook betaalbaarheid naar voren. Hoewel de deelnemers de deelwagens en deelfietsen gratis konden gebruiken tijdens het project, gaven velen aan dat de prijs een belangrijke factor blijft als ze er later zelf voor moeten betalen.  

Wat kan beter?

Op basis van de gesprekken met deelnemers en buurtwerkers formuleerde Mobiel 21 zeven aanbevelingen om deelmobiliteit toegankelijker te maken.

• Communiceer duidelijk en in eenvoudige taal.

• Voorzie persoonlijke begeleiding.

• Organiseer oefenmomenten met de fietsen en auto's.

• Werk vanuit vertrouwde locaties in de buurt.

• Maak inschrijven eenvoudiger.

• Voorzie alternatieven voor wie minder digitaal vaardig is.

• Houd het aanbod betaalbaar.  

‍

‍

Lessen voor de toekomst

Het doel van het project was niet om blijvende deelpunten uit te bouwen, maar om beter te begrijpen wat mensen nodig hebben om deelwagens en deelfietsen te gebruiken. De resultaten tonen dat interesse alleen niet voldoende is. Duidelijke uitleg, begeleiding, oefenkansen en betaalbaarheid zijn minstens even belangrijk.

De inzichten uit het project krijgen ondertussen ook een vervolg. Dit najaar werken Stad Leuven en Mobiel 21 samen aan een actieplan rond mobiliteitsarmoede. Dat plan brengt bestaande initiatieven in kaart en onderzoekt welke bijkomende acties nodig zijn om vervoer toegankelijker te maken voor Leuvenaars die daar vandaag minder gemakkelijk toegang toe hebben. Ook maatregelen om deelmobiliteit inclusiever te maken zullen daarin een plaats krijgen.  

Daarnaast werkt de stad aan een actieplan voor de verdere opschaling van deelmobiliteit. Daarmee wil Leuven nog meer mensen de kans geven om gebruik te maken van deelwagens en deelfietsen. De lessen uit dit pilootproject vormen daarbij een waardevolle bron van inspiratie.